Koszalin sięga po pomysł z Ostrawy: rusza program mikrograntów na miejską przestrzeń

Zaniedbany skwer, nieużywany zakątek między blokami, a może fragment ulicy, który aż prosi się o zieleń i miejsce do spotkań? Właśnie na takie, „małe” przestrzenie ma zadziałać nowy kierunek działań w Koszalinie. 23.06.2026 przypomniano szczegóły projektu We Create Space – Tworzymy Przestrzeń, którego sednem jest przeniesienie do lokalnych realiów sprawdzonego w Europie modelu mikrograntów na inicjatywy mieszkańców.

W praktyce chodzi o rozwiązanie znane z czeskiej Ostrawy: to mieszkańcy i organizacje pozarządowe dostają granty na niewielkie projekty realizowane w przestrzeni publicznej. Taki mechanizm ma wspierać rewitalizację niskim kosztem, poprawiać jakość otoczenia i budować poczucie współodpowiedzialności za miasto, bo inicjatywa nie kończy się na „zrobieniu” – ważne staje się także późniejsze dbanie o efekt.

Ostrawa jako punkt odniesienia: jak działa „dobra praktyka”

Model, który ma zostać zaadaptowany, opiera się na prostym założeniu: oddolne pomysły są często najszybszą odpowiedzią na codzienne potrzeby osiedli i ulic. Granty kierowane do mieszkańców oraz NGO-sów pozwalają realizować działania małej skali w przestrzeni publicznej – takie, które nie wymagają wielkich inwestycji, a potrafią realnie zmienić charakter miejsca. W projekcie podkreśla się, że efektem ma być nie tylko poprawa estetyki, ale też aktywizacja społeczna i wzrost partycypacji.

„To podejście pokazuje, że nawet niewielkie środki mogą uruchomić duże zmiany, jeśli mieszkańcy czują, że mają wpływ na otoczenie i są partnerami w rozmowie o mieście.”

URBACT IV 2021-2027

W Koszalinie wskazuje się trzy szczególnie istotne potrzeby, na które ma odpowiedzieć transfer tej praktyki: poprawę wyglądu przestrzeni publicznych, mocniejsze włączenie obywateli w działania na rzecz miasta oraz szukanie sposobów na rewitalizację, która nie musi oznaczać kosztownych, wieloletnich przebudów. Z założenia małe projekty mogą zamieniać pomijane dotąd miejsca w przestrzenie społeczne – z potencjałem do integracji sąsiedzkiej i międzypokoleniowej.

Co ma się zmienić w Koszalinie: cele i spodziewane efekty

W opisie projektu akcentuje się, że przeniesienie doświadczeń z Ostrawy ma być podstawą do zbudowania w miastach partnerskich mechanizmów, które stabilnie wspierają inicjatywy oddolne. Oczekiwany skutek to trwalsza współpraca mieszkańców z samorządem – oparta na zaufaniu, sprawniejszej komunikacji i lepszym rozpoznawaniu lokalnych potrzeb.

Zakładane rezultaty wdrożenia obejmują zarówno „miękkie” elementy, jak rozwój kompetencji, jak i bardzo konkretne zmiany widoczne w terenie. Wśród kluczowych efektów wskazano m.in. rewitalizację zaniedbanych obszarów realizowaną w sposób efektywny i niskokosztowy, często z użyciem błękitno-zielonej infrastruktury oraz działań proekologicznych.

• wzrost zaangażowania obywatelskiego i poczucia współodpowiedzialności za przestrzeń publiczną
• rozwój partycypacji społecznej oraz umiejętności przygotowania i prowadzenia projektów przez mieszkańców
• poprawę współpracy i zaufania pomiędzy obywatelami a administracją publiczną
• integrację społeczną, budowanie więzi lokalnych i ograniczanie negatywnych zjawisk dzięki aktywizacji
• większą trwałość inicjatyw – bo społeczność uczestniczy nie tylko w tworzeniu, ale i utrzymaniu rezultatów

„Trwałość zmian rośnie wtedy, gdy projekt jest zakorzeniony w społeczności: ludzie współtworzą rozwiązania, a potem czują, że warto o nie dbać.”

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Finansowanie i harmonogram: ile kosztuje projekt i kiedy potrwa

We Create Space – Tworzymy Przestrzeń jest realizowany z udziałem Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu URBACT IV 2021-2027. W dokumentacji projektu wskazano działanie 1.1 Wzmacnianie potencjału instytucjonalnego władz publicznych i interesariuszy na potrzeby realizacji strategii terytorialnych oraz poddziałanie 1.1.1 Promowanie zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich poprzez współpracę.

Projekt obejmuje okres od 01.11.2025 do 30.04.2028, a umowę o dofinansowanie – nr 21925 – podpisano 10.04.2026. Wymiar finansowy jest jasno określony: całkowita wartość to 83 380,00 EUR, z czego dofinansowanie wynosi 66 704,00 EUR, czyli 80%.

Choć projekt opiera się na mikrointerwencjach w przestrzeni, w założeniu ma mieć długofalowy efekt. Jeśli mechanizmy wsparcia inicjatyw oddolnych zostaną dobrze osadzone w lokalnych realiach, miasto może zyskać nie tylko odnowione skwery czy ulice, ale też sprawniejsze narzędzia do rozpoznawania potrzeb i budowania odporności społecznej. To właśnie ten element – obok widocznych zmian w terenie – ma stanowić najtrwalszy rezultat „Tworzymy Przestrzeń”.